Siyaset

img

İŞTE "DERSİM" GERÇEĞİ

Celal Eren ÇELİK

Türkiye'nin ilk "Komünist Belediye Başkanı" olarak 31 Mart Yerel Seçimlerinde Tunceli Belediye Başkanlığı'nı kazanan TKP'nin Tunceli Belediye Başkanı Mehmet Fatih Maçoğlu,Tunceli Belediyesi'nin Twitter hesabının ismini DERSİM BELEDİYESİ olarak değiştirirken,Maçoğlu'nun bu uygulaması kamuoyunun büyük tepksini çekti...

Peki bazı çevreler tarafından ısrarla "DERSİM" olarak anılan ve son olarak belediyesinin resmi Twitter hesabının ismi de DERSİM olarak değiştirilen TUNCELİ ili tarihte hiç "DERSİM" adı ile anıldı mı? "DERSİM" yaratılan algıda olduğu gibi Tunceli'nin "KÜRTÇE" eski adı mı? Yoksa "DERSİM" başka bir şeyi mi anlatıyor?

Peki Cumhuriyetin ilk kuruluş yıllarındaki en büyük isyanlardan bir tanesi olan Şey Seyit Rıza ayaklanmasının lideri, Seyit Rıza mektuplarına hangi "unvan" ile imza atarak bu mektupları nereye göndermekteydi*

gazzetta9.com  olarak bu kez de "DERSİM" olayının ve "DERSİM" inadının iç yüzünü yazıyoruz...

"DERSİM" SANCAĞININ KURULUŞU

Bugün ısrarla Tunceli ili için kullanılan "DERSİM" ismi tarihsel olarak hiç bir zaman Tunceli iline bağlı biçimde bir vilayeti nitelemek için kullanılmamıştır.

Dersim ve buna bağlı kazaların dâhil olduğu Diyârbekir Eyaleti 1845 tarihinde Tanzimat'a dâhil edilmiş ve Diyârbekir Eyaletinin yeniden teşkilâtlandırıldığı 1848 tarihinden hemen sonra yine aynı tarihte "Dersim Sancağı" oluşturulmuştur.

(Kaynak:İbrahim Yılmazçelik, XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Dersim Sancağı, s. 33-45 ve İbrahinm. Yılmazçelik, “Diyarbakır Eyaletinin Yeniden Teşkilatlandırılması (1848-1864)

"DERSİM" bir sancak olarak Osmanlı Devleti'nin son döneminde 1848 yılında teşkil edilmiştir.DERSİM SANCAĞI Tunceli; doğusunda Bingöl, batısında Malatya, kuzeyinde Erzincan, kuzey-doğusunda Erzurum, güneyinde Elazığ illerini kapsamaktadır.

Yani tarihsel gerçeklik göstermektedir ki DERSİM tanımlaması Tunceli ilini değil,Tunceli ilinin bulunduğu bir coğrafi/idari bölgeyi tanımlamaktadır.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE "DERSİM" 

Tunceli iline ısrarla "DERSİM" diyen çevreler ve özellikle bu algı üzerinden siyasal rant sağlayan siyasetçilerin ellerindeki en önemli argüman ise I.MECLİS'te bölge milletvekillerinin (mebuslarının) "Dersim Mebusu" olarak anılarak tutanaklara geçmiş olmasıdır... Hatta bir çok siyasetçi Atatürk'e büyük destek veren "Dersimli" Diyab Ağa'ya da atıfta bulunurlar.

Bu argüman doğru olmakla birlikte yaratılmaya çalışılan "Tunceli'nin eski ismi Dersim" algısı için ustalıkla "eksik" ve "geri kalan tamamı" saklanarak ifade edilerek,algı yaratılmaya çalışmaktadır.

Peki nedir o özenle "saklanılan" "eksik" gerçeklik?

I.MECLİS 23 Misan 1920-Mayıs 1923 arası görev yapmıştır ve bu dönemde Türkiye Cumhuriyeti Lozan Anlaşması imza edilmediği için "resmen" kurulmamış, Cumhuriyet ilan edilmemiş ve doğal olarak yeni devletin idari düzenlemesi gerçekleşmemiştir.O nedenle I.MECLİS'in görev yaptığı dönem boyunca DERSİM ismi bölge için kullanılmıştır.

I.MECLİS'te "DERSİM MEBUSU" olarak Abdülhak Tevfik Gençtürk,Diyab Yıldırım,Hasan Hayri Kanko,Mustafa Ağa,Mustafa Zeki Saltık ve Ahmet Ramiz Tan görev yapmıştır

(Kaynak:TBMM 1.Dönem Milletvekilleri Listesi)

Cumhuriyetin ilanından sonra yine yukarıda belirttiğimiz geniş bölge için "DERSİM" ismi kullanılmaya devam edilirken zaten 1935 yılına kadar Tunceli ismi ile ayrı bir il yapılanması oluşturulmamış, 25 Aralık 1935 tarihine kadar Tunceli vilayeti kurulmamamıştır.

Tunceli Belediyesi resmi web sitesinde "TARİH" bölümde de belirtildiği gibi 1935 yılında ayrı bir vilayet olarak sınırları kurulan Tunceli ilinin o dönem ne merkezi ne de sınırları bugünkü Tunceli ile aynı değildir ve yine çok geniş bir bölgeyi kapsamaktadır...

Zaten Tunceli ilinin bugünkü şeklini alması ile ilgili tarihsel süreci Tuncel, Belediyesi kendi web sitesinde de aynen şöyle ifade ediyor:

"25 Aralık 1935 tarihinde geçici merkezi Elazığ ili olmak üzere, Erzincan'ın Pülümür, Elazığ'ın Nazımiye, Hozat, Mazgirt, Pertek, Ovacık ve Çemişgezek ilçeleri bağlanarak Tunceli Vilayeti teşkil edilmiştir. Bu tarihte, daha önce Dersim olan bölgenin ismi Tunceli olarak değiştirilmiştir.  30 Aralık 1946 tarihinde İl merkezi, eskiden Kalan Kasabası olarak bilinen şu andaki yere nakledilmiştir..."

ŞEYH SEYİT RIZA ve "DERSİM"

Cumhuriyet tarihinin erken dönem en önemli ayaklanmalarından bir tanesi olan Şeyh Seyit Rıza'nın ise aradan yıllar geçtikten sonra tutuklanmadan hemen önce İngiliz devletine yazdığı mektuplara "GENERALİSSİMO-DERSİM GENERALİ" unvanı ile imza attığı İngiliz arşivlerinde ortaya çıkmıştır.

Şeyh Seyit Rıza "GENERALİSSİMO-DERSİM GENERALİ" unvanı ile imza attığı mektubunda İngilizlerden destek isterken,İngiltere Hükükümeti'nin Türk hükümetine İngiliz Dışişleri Bakanlığı'nın İstanbul Konsolosluğu'na 5 Ekim 1937 tarihinde gönderdiği yazı ile " Eğer Türk hükümetine ,mektubun tarafımızdan dikkate alınmadığı gayri resmi olarak bildirilirse iyi olur" talimatı verdiği ortaya çıkmıştır.

Ama burada ilginç olan konu bu cevabın 10 Eylül günü tutuklanan Şeyh Seyit Rıza'nın tutuklanmasından 25 gün sonra gönderilmiş olmasıdır.Yani İngilizler aslında sonuca göre hareket etmiştir.

(KAYNAK.NOKTA DERGİSİ 28 HAZİRAN 1987 TARİHLİ,YIL:5 SAYI:25-"Dersim 1937-1938/Yarım Yüzyıl Sonra" başlıklı KAPAK/DOSYA haberi- Ayşenur Arslan,Hıdır Göktaş,Nadire Mater,Mahmut Övür ve Seral Özzeybek)

 

 

Celal Eren Çeli̇k Hakkında

9 Mayıs 1980 tarihinde Ankara'da Dünya'ya gelen Celal Eren Çelik,1999 yılında yerel bir gazetede başladığı gazetecilik hayatına 2000 yılı itibariyle IŞIK TV,BAŞKENT TV,PARLAMENTO DERGİSİ, EKONOMETRİ DERGİSİ'nde muhabir,editör ve program sunucusu olarak devam etti... 2002 yılında hafta içi 5 gün yayınlanan "GÜNÜN İÇİNDEN" programını 385 bölüm hazırlayıp sundu. 2009 yılında sarı basın almaya hak kazandı.Aynı sene dünyaca ünlü haber kanalı BBC'nin Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin ortaklaşa düzenlediği bir eğitime katıldı,eğitim sonrası gerçekleşen sınavda başarılı olarak o yıl Türkiye'de 34 gazetecinin aldığı "Uluslararası Gazetecilik" sertifikasını aldı. Yine 2009 yılında Başkent TV'de "Celal Eren Çelik ile Son Ajans" isimli gece haber bültenini hazırlayıp sundu."SON AJANS" isimli gece bülteni 400 bölüm yayınlandı.Aynı kanalda hafta içi Salı günleri yayınlanan "ALTERNATİF GÜNDEM" programının hazırlayıcısı ve sunucusu oldu. Meslek hayatı boyunca iki yüzden fazla özel habere imza atan Celal Eren Çelik,Türkiye'nin önde gelen siyasetçi,iş adamı ve akademisyenleri ile çeşitli röportajlar gerçekleştirdi. 2011 yılında kuruluş sürecindeki BEYAZ TV'nin gece editörü olarak göreve başlasa da yaşanan editöryal müdahaleler sonrasında görevinden istifa ederek "Medya Metropol" firmasını kurdu. Gazetecilik faaliyetlerini daha sonra kurulan ikinci firması "Medya Metropolis" üzerinden sürdüren Celal Eren Çelik halen Medya Metropolis bünyesinde yer alan ve Ankara genelinde yayın yapan Metropol Gazetesi ve ulusal olarak yayın yapmakta olan ekonomi ve iş dünyası dergisi EKO PRESTİJ ve dijital olarak yayın hayatını sürdüren KRİPTEKS DERGİSİ'nin İmtiyaz Sahibi ve Genel Yayın Yönetmenliği görevini sürdürmektedir.Celal Eren Çelik son olarak gazzetta9.com haber sitesini kurarak Genel Yayın Yönetmenliği görevini üstlenmiştir. Celal Eren Çelik ilk kitabını İÇERİDEN FETHEDİLEN KALE:CHP ismi ile çıkartırken, ikinci kitabı ise KUKLACI:KÜRESEL KONSEYİN EFENDİLERİ ismi ile okuyucularla buluşmuştur.Çelik ayrıca e-kitap olarak yayınlanan ve 9 kitaptan oluşan bir dijital kitap serisinin de yazarıdır. 14 yıllık bir evliliği olan Celal Eren Çelik, halen tarih,gizli cemiyetler ve örgütlenmeler ile siyaset alanındaki araştırma çalışmalarına devam etmektedir.

Yorumlar

Üyeliğiniz durdurulmuş veya giriş yapmadığınız için yorum yazamıyorsunuz..

Emre
Dersim kelimesinin etimolojisi hakkında bir şey söylemek istiyorum. Bildiğim kadarıyla Farsça kökenli bir kelime. Der: El, diyar Sim: Tunç demek. Birleşince Dersim yani Tunceli oluyor